De provincie Antwerpen, de stad Mechelen en de Metropolitaanse kerkfabriek Sint-Rumoldus zijn overeengekomen om samen te werken aan de verdere restauratie en ontsluiting van de Sint-Romboutskathedraal en de toren. Met de overeenkomst leggen de partners de basis voor een nauwe afstemming van de geplande werken in de komende jaren.
De restauratie van de Sint-Romboutskathedraal in Mechelen gaat een nieuwe, intensieve fase in. Sinds de jaren 60 werd gewerkt aan toren en exterieur. Vorig jaar zijn de daken nog vakkundig aangepakt. Nu richten de provincie Antwerpen, de stad Mechelen en de Metropolitaanse kerkfabriek Sint-Rumoldus zich op een volledige interieurrestauratie en vernieuwde ontsluiting van kathedraal en toren.
Grondige aanpak interieur nodig
In 2018 werd een beheersplan opgemaakt. In het visie- en faseringsvoorstel waarvoor de provincie Antwerpen in 2024 opdracht gaf, bevestigt architectenbureau Studio Roma de noodzaak voor een grondige aanpak van het interieur. Ook voor de Sint-Romboutstoren zijn restauratiewerken en aanpassingen aan de technieken voorzien. Er staan dus heel wat werken op de planning. Dat maakt een goede afstemming meer dan ooit noodzakelijk.
“De komende jaren worden cruciaal voor de toekomst van de kathedraal. Met dit contract zorgen we ervoor dat alle partners vanuit één gedeeld plan werken. Dat geeft de beste garantie op een kwaliteitsvolle restauratie en op een doordachte ontsluiting voor bezoekers”, betoogt verantwoordelijk gedeputeerde Luk Lemmens (Erfgoed).
Gemeenschappelijk onthaal
De Mechelse kathedraal krijgt een gemeenschappelijk onthaal. Cruciaal daarbij is afstemming rond het ontsluiten van de verschillende delen van het gebouw (toren en kerkgebouw), een illustratie van het belang van de samenwerking.
Volgens de Mechelse schepen Greet Geypen behoort de Sint-Romboutskathedraal tot de meest herkenbare bakens van de stad. “De komende jaren zullen er verschillende fases en werven zijn. Door samen te werken vanuit één visie vermijden we ad-hoc oplossingen. Dat is belangrijk voor een monument van deze schaal en complexiteit. Elk van de partners brengt zijn expertise en rol in. Door samen te plannen vermijden we dubbel werk en gemiste kansen. Dat is de beste manier om de Sint-Romboutskathedraal toekomstgericht te beheren”.
De drie partners bereiden ook de indiening van het restauratiedossier voor bij de Vlaamse overheid; dit met het oog op subsidiëring. Daarnaast maken ze afspraken over de toekomstige organisatie van de ontvangst en de ticketing voor kathedraal en toren, als onderdeel van een geïntegreerde bezoekerswerking. Daarbij wordt ook bekeken hoe vanaf 2030 een betalende toegang kan bijdragen aan een kwaliteitsvolle bezoekerservaring en duurzaam beheer en onderhoud op lange termijn.
Maximale toegankelijkheid
De kathedraal blijft in de eerste plaats een gebouw voor de katholieke eredienst, maar haar uitzonderlijke cultuurhistorische waarde vraagt om maximale toegankelijkheid. De partners engageren zich daarom tot één geïntegreerde culturele en toeristische ontsluiting, met bijzondere aandacht voor een veilige, comfortabele en inclusieve toegang via het westportaal. Nabij deze ingang komt op termijn het gezamenlijke onthaal. Dat maakt mettertijd een boeiend combibezoek aan kerk en toren mogelijk.
Gedeeld erfgoed
“De kathedraal is gedeeld erfgoed van de ruime gemeenschap in Mechelen, de provincie en ver daarbuiten. Daarom willen we dit prachtige monument breed openstellen zonder afbreuk te doen aan zijn religieuze betekenis”, zegt Emmanuel Gerard van kerkfabriek Sint-Rumoldus.
De restauratie verloopt in fases, gespreid over enkele jaren. In fase 1 werden dringende instandhoudingswerken uitgevoerd, vonden vooronderzoeken naar polychromische afwerkingen plaats, werd de klimaatinstallatie aangepast en kreeg de Sacramentskapel nieuw binnenschrijnwerk. Begin januari dit jaar werd een begin gemaakt met fase 2: de herinrichting van de noordelijke nevenlokalen.
Paradepaardje
Paradepaardje is de integratie van een erfgoeddepot in de voormalige kapittelzaal. Aannemer Artes Woudenberg voert de werkzaamheden uit, naar ontwerp van de tijdelijke maatschap Studio Roma – Madoc, in samenwerking met BEC. In het noordportaal komen sanitaire voorzieningen.
De volgende fases worden stapsgewijs voorbereid. Te beginnen met de hoofdtoegang. Daarna volgen, in latere fases, de restauratie van schip, transept en zijbeuken, inclusief de polychrome gewelfschilderingen en de inrichting van het gezamenlijke onthaal. Tot slot komen ook de kooromgang en kranskapellen, het hoogkoor en de noordelijke kapellen aan bod. Bezoekers mogen op termijn \een museaal belevingsparcours verwachten.
Gedeputeerde Lemmens “Als beheerder van de Sint-Romboutskathedraal investeerde de provincie Antwerpen recent in de daken, met een grondige opknapbeurt en veiligheidsvoorzieningen. Met een gezamenlijke aanpak willen de partners de Sint-Romboutskathedraal opnieuw laten aansluiten bij het hoge restauratieniveau van de Mechelse historische kerken en haar toekomst als religieus, cultureel en toeristisch baken veiligstellen”.
Foto boven: Emmanuel Gerard, Luk Lemmens en Greet Geypen ondertekenen het contract (foto provincie Antwerpen).
Foto onder: Emmanuel Gerard, Greet Geypen en Luk Lemmens (vlnr) zijn blij met de overeenkomst (foto provincie Antwerpen).