De werkzaamheden om de orgelkas van het zogeheten Peter Gerritsz-orgel in de Koorkerk te Middelburg te verplaatsen naar het CollectieCentrum (CCNL) in Amersfoort beginnen op 30 augustus. In het CCNL gaat de kas in quarantaine en krijgt een conditiecheck. Daarna wordt onderzocht hoe de orgelkas en het binnenwerk weer verenigd kunnen worden.
Gebouwd voor Nicolaïkerk Utrecht
De kas maakt behoort tot het laatmiddeleeuwse Peter Gerritsz-orgel, een uniek instrument omdat het voor zover bekend het oudste orgel ter wereld is, waarvan zowel de oorspronkelijke orgelkas (de houten kas om de pijpen) als het binnenwerk bewaard zijn gebleven.
Het gotische orgel werd in late 15e eeuw (tussen 1478 en 1481) door orgelbouwer Peter Gerritsz gebouwd voor de Nicolaïkerk in Utrecht. Toen het instrument daar voor de eredienst niet meer bruikbaar bleek, is het in 1885 aangekocht door de Staat der Nederlanden. Zo kwam het orgel in de rijkscollectie van het Nederlandsche Museum voor Geschiedenis en Kunst, nu Rijksmuseum.
Weer bij elkaar
De kas (ombouw) van het Peter Gerritsz-orgel werd in 1946 geplaatst in de Koorkerk van Middelburg en in bruikleen gegeven door het Rijksmuseum. Het binnenwerk van het orgel werd niet gerestaureerd en herplaatst, maar bleef bij het Rijksmuseum in opslag en bevindt zich nu in het CCNL.
Met de overbrenging van de orgelkas naar het collectiecentrum komen de oorspronkelijke onderdelen van het oude instrument weer bij elkaar in de rijkscollectie, waar ze kunnen worden onderzocht en geconserveerd. Verwacht wordt dat kas en binnenwerk kunnen worden geplaatst op een orgelbalkon in de Utrechtse Nicolaïkerk, de kerk waar het orgel oorspronkelijk voor werd gemaakt.
Kas Harenkarspel-orgel naar Middelburg
Ter vervanging van de kas van het Peter Gerritsz-orgel krijgt de Middelburgse Koorkerk een andere orgelkas van grote historische waarde. Die ombouw is afkomstig van het Harenkarspelorgel, genoemd naar de plaats waar het orgel omstreeks 1750 in de kerk heeft gehangen.
De kleurrijk beschilderde orgelkas, eveneens onderdeel van de rijkscollectie, voert terug naar midden 16e eeuw. Datering, stijl en kleur passen volgens kenners goed bij het interieur van de Koorkerk.
Foto: De kas van het Peter Gerritszorgel in de Koorkerk in Middelburg (foto RCE).