Heemschut Zuid-Holland is, in aansluiting op een Europa Nostra aanvraag die samen met de Vrienden Van Den Haag is ingediend, met Unesco professor Ana Pereira Roders een petitie begonnen om de voorgenomen sloop van het voormalige ministerie voor Sociale Zaken (SoZa) in Den Haag een halt toe te roepen.
Het internationaal geroemde gebouw wordt met afbraak bedreigd. Nu de politieke verhoudingen na de verkiezingen zijn veranderd, doen de erfgoedbeschermers opnieuw een oproep om de ‘onbegrijpelijke sloop van SoZa’ te stoppen.
Duurzaamheid avant la lettre
Het voormalige ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, in 1979 ontworpen door bureau Herman Hertzberger, was van 1990 tot 2016 in gebruik als overheidsgebouw. In zijn ontwerp hield de architect al rekening met toekomstige bestemmingen. Uit een tijd waarin slechts enkelen over duurzaamheid en circulariteit spraken, is dit volgens Heemschut een baanbrekend voorbeeld van duurzaamheid avant la lettre. De monumentenstatus werd niettemin door het dagelijks bestuur van Den Haag aan het gebouw onthouden.
“Hoewel herbestemming goed mogelijk is”, aldus de erfgoedvereniging, “wijkt eigenaar VORM Ontwikkeling vooralsnog niet af van het plan om SoZa te slopen. De gemeente Den Haag werkt hieraan mee door het verlenen van een omgevingsvergunning voor een nieuwbouwplan. Toch werd het gebouw aanvankelijk door het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) overgedragen onder de conditie dat het niet gesloopt, maar herontwikkeld moest worden. Die voorwaarde wordt niet nagekomen”.
‘Gebouw omarmt je’
“SoZa heeft uitzonderlijke kwaliteiten, het gebouw omarmt je”, zegt voorzitter Anneke de Gouw van Heemschut Zuid-Holland. “Vanuit erfgoedperspectief is het onbegrijpelijk dat een inspirerend gebouw dat is ontworpen om aan al onze menselijke activiteiten ruimte te bieden, na 36 jaar wordt gesloopt”.
Oproep aan drie ministers
De petitie van de erfgoedvereniging doet een beroep op drie ministers om de verdragsverplichtingen van Nederland na te komen.
Rianne Letschert, bewindsvrouw van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, om zich te onthouden van handelingen die het voorwerp en doel van het Verdrag van Faro zouden ondermijnen, zich in te zetten voor de erkenning van de erfgoedgemeenschap van SoZa; het complex voor te dragen voor bescherming en als geheel aan te wijzen als rijksmonument, en het Post-65 programma uit te breiden in erkenning van erfgoedgemeenschapswaarden.
Stientje van Veldhoven-Van der Meer, minister van Klimaat en Groene Groei, om het Klimaatakkoord van Parijs en de Europese Klimaatwet na te leven, een materiaal gebonden koolstofbeoordeling te eisen voor SoZa’s sloop- en nieuwbouwplan, en te overwegen dit vereiste uit te breiden naar alle omgevingsvergunningen.
Elanor Boekholt-O’Sullivan, bewindsvrouw van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, om de Richtlijn Energieprestatie van Gebouwen na te leven, het verlaten derdenbeding tot renovatie van SoZa te herroepen, een internationale ontwerpwedstrijd mogelijk te maken voor renovatiealternatieven, en de praktijk van het vergelijken van materiaal gebonden koolstofbeoordelingen tussen renovatie- en sloop-en-nieuwbouwplannen te integreren in toekomstige vergunningen.
Petition · SAVE SOZA . STOP DEMOLITION . RENOVATION FIRST – Netherlands · Change.org
Foto: Wikimedia Commons.