In het Drents museum in Assen is een deel van de Roemeense goudschat onthuld, die daar begin vorig jaar met grof geweld was geroofd. Het gaat om de helm van Coțofenești, niet zelden betiteld als ‘de Nachtwacht van Roemenië’, en twee van de drie gestolen spiraalvormige armbanden. De kunstschatten zijn terecht na ‘procesafspraken’ met drie verdachten van de roof.
“Op de Gouden Helm van Coțofenești zijn twee ogen afgebeeld. Zij moeten de drager én de helm zelf beschermen tegen het Boze Oog. Tegen onheil. Dat hebben ze eeuwenlang succesvol gedaan. En ook vandaag lijken ze hun nut te bewijzen”, verklaarde Robert van Langh, algemeen directeur van het Drents Museum, op donderdag 2 april tijdens de onthulling.
De kunstschatten, die behoorden tot de tentoonstelling ‘Dacia – Rijk van Goud en Zilver’, zijn nauwelijks beschadigd en keren zo snel mogelijk terug naar het Nationaal Historisch Museum van Roemenië, dat de voorwerpen in bruikleen had gegeven. De iconische gouden helm is door de gewelddadige roof licht ingedeukt en oud restauratiewerk is losgeraakt maar dat kan volgens Van Langh volledig worden hersteld.
Dank
De directeur van het Drents Museum dankte tijdens een persconferentie de Nederlandse politie, het OM, de Roemeense opsporingsdiensten, en nationale en internationale justitieorganisaties, die ‘met niet aflatende energie hebben gewerkt aan de oplossing van deze zaak’.
“Hun inzet”, aldus Van Langh, “heeft ons steeds ontroerd en gesterkt in de overtuiging dat we de kunstvoorwerpen terug zouden vinden. Ook de steun van Marco Out – de burgemeester van Assen – en zijn medewerkers, de provincie Drenthe en de Nederlandse regering stemmen tot grote dankbaarheid”.
Explosieven en koevoeten
De kunstschatten werden in de nacht van 24 op 25 januari 2025 uit het Drents Museum gestolen. De inbrekers gebruikten explosieven en koevoeten om zich toegang te verschaffen. De inbraak geldt als een van de meest brutale museumroven uit de Nederlandse geschiedenis.
Na gesprekken met de advocaten van de verdachten zijn de helm en twee van de drie gestolen armbanden op 1 april officieel overgedragen en door de museumdirectie op authenticiteit getoetst. Hoewel één armband nog ontbreekt, is de archeologische wereld opgelucht dat de kernstukken van de collectie nagenoeg ongeschonden zijn.
Helm van Cotofenești
Meest prominente object uit de collectie is de ceremoniële helm van Cotofenești. De beschermkap dateert uit de eerste helft van de 4e eeuw v.Chr. (ca. 2.400 jaar oud) en is vervaardigd uit nagenoeg puur goud.
Archeologisch gezien is de helm volgens kenners representatief voor de Thraco-Getische kunststijl, waarin lokale tradities samensmelten met Griekse en Perzische invloeden. De zijkanten van de helm tonen gedetailleerde offerscènes die duiden op de uitzonderlijk hoge status van de eigenaar.
Dacische edelsmeedkunst
De twee teruggevonden armbanden zijn typerend voor de hoogontwikkelde metaalbewerking van de Daciërs. De Daciërs beschikten over aanzienlijke goudvoorraden in het Apusenigebergte en ontwikkelden een specifieke stijl waarbij de uiteinden van spiraalarmbanden vaak werden uitgevoerd als gestileerde dierenkoppen.
De kwaliteit en de staat van deze objecten worden als buitengewoon bestempeld. Ze vormen een cruciaal bewijs voor de complexe sociale hiërarchie en de verfijnde iconografische beeldtaal van een hoogstaande cultuur, lang voordat de Romeinse keizer Trajanus het gebied in de 2e eeuw n.Chr. annexeerde.
Niet eerder vertoond
De aanslag op het Drents Museum was de grootste in de meer dan 170 jaar van zijn bestaan. Robert van Langh: “Een ongekend gewelddadige roof, bij mijn weten niet eerder vertoond in de Nederlandse museumgeschiedenis. We hebben in Assen een nieuwe vorm van geweld gezien richting musea, die Assen overstijgt, die Nederland overstijgt en waar we internationaal het gesprek over moeten blijven voeren”.
Volgens de directeur van het Drents Museum is het nu zaak te zorgen de beschadigingen van de geroofde stukken goed in beeld te hebben voor een eventuele restauratie, en te zorgen voor een veilige repatriëring naar Roemenië. “We hebben vertrouwen in de rechtsgang. Over ruim een week verschijnen de verdachten één deur verder voor de rechter. De daders van deze vreselijke misdaad jegens cultureel erfgoed zullen hun straf niet ontlopen”.
Foto boven: De teruggevonden helm en de twee armbanden.
Foto onder: Museumdirecteur Robert van Langh tijdens de persconferentie.