Op zaterdag 12 en zondag 13 september 2026 is het Open Monumentendag in Amsterdam. Dit jaar extra bijzonder, omdat het de 40ste editie is. Op het programma staan highlights van de afgelopen jaren én andere iconische plekken. Denk aan de eerste wolkenkrabber, hotels, grachtenpanden met exclusieve interieurs, oude bankgebouwen en depots. Van klassieke grachtenpanden tot nieuwe monumenten. Op elke locatie is iets te doen of te beleven. Met een verrassend avondprogramma op zaterdag met film, elektronische klanken en sterrenkijken! De toegang is gratis.

Het hele programma staat online via amsterdam.nl/openmonumentendag of haal vanaf 25 augustus het programma op bij het Stadsarchief, Vijzelstraat 32 in Amsterdam.  Hieronder volgen een paar hoogtepunten uit het gevarieerde programma:

Bezoek het iconische Amstel Hotel en hoor meer over de eerste 19de-eeuwse masseur
Het prachtig gelegen Amstel Hotel ontving haar eerste gasten al in 1867. Het was een belangrijke schakel in de plannen van Samuel Sarphati (1813-1866) om Amsterdam meer internationale allure te geven. Op zaterdag 12 september om 17.00 uur hoor je meer over de eerste 19de-eeuwse masseur tijdens een lezing door auteur Peter Jan Margry.

De imponerende badkamer in Moorse stijl in het NIOD aan de Herengracht
Dit statige gebouw was de residentie van tabaksplanter J. Nienhuys. Nu is het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie hier gevestigd. Het ontwerp (1890) van architect A. Salm is gebaseerd op de Franse koningskastelen aan de Loire. Wandel over de statige trap, verwonder je over de imponerende badkamer in Moorse stijl en hoor meer over de spraakmakende geschiedenis van dit pand.

Luister naar bekroond spoken word dichter Zaïre Krieger in Huis met de Hoofden
(Embassy of the Free Mind)

Bezoek dit vroeg 17e-eeuwse grachtenhuis. Het is één van de meest markante grachtenpanden van Amsterdam. Het dankt zijn naam aan de zes borstbeelden van klassieke goden aan de gevel. Hoogtepunt van het interieur is de indrukwekkende schouw. En op zaterdagmiddag om 15 uur en 16 uur kan je luisteren naar spoken word dichter Zaïre Krieger.

Neem alvast een kijken in de pas gerenoveerde industriële hal van de Van Gendt Hallen
Bezoek deze industriële kathedraal met vijf indrukwekkende fabriekshallen op Oostenburg. Deze zijn tussen 1898 en 1905 ontworpen door A.L. Gendt en zijn zonen. Hier werden onder meer locomotieven en scheepsmotoren gebouwd. Nog niet officieel geopend, maar met Open Monumentendag kan je alvast een kijkje nemen.

Beklim de eerste wolkenkrabber van Amsterdam
Tijdens de opening in 1932 is dit nog het 12-verdiepingenhuis genoemd. Dat geeft al aan hoe bijzonder hoogbouw in die tijd was. Het flatgebouw was voorzien van allerlei luxueuze voorzieningen, zoals centrale verwarming, een lift en een vuilstortkoker.

Laat je rondleiden door jongeren uit Zuidoost in het Zandkasteel
Het Zandkasteel is in 1986 ontworpen als hoofdkantoor van een bank en valt op door de opvallende organische bouwstijl. Het gebouw is nu getransformeerd tot een plek waar wonen, werken, ontspanning en onderwijs samenkomen.

Ga mee met Wouter Pocorni langs monumentale flats Gouden Leeuw en Groenhoven
Deze woontorens in een parkachtige omgeving laten goed zien wat de oorspronkelijke idealen van de Bijlmer waren. Architect en stedenbouwkundige Wouter Pocorni – geboren en getogen in de Bijlmer – vertelt samen met andere experts meer over de ruimtelijke en cultuurhistorische context van deze monumenten.

Hoor meer over de verborgen geschiedenis van de Bijlmermeer
400 jaar geleden werd de Bijlmermeer drooggelegd. Hierdoor ontstond een polder met rechte kavels, boerderijen, molens en kleine buitenplaatsjes. Hans Moren neemt je mee in de verborgen geschiedenis van de Bijlmermeer van voor de hoogbouw. Neem je eigen fiets mee en volg deze tour door Waterschap Amstel, Gooi en Vecht.

Kom zaterdagavond sterrenkijken op het dak bij Felix Meritis
Het hoogtepunt van dit stijlvolle 18de-eeuwse gebouw van kunsten en wetenschappen is letterlijk het observatorium op het dak. Na een beklimming van de imposante houten trappen, is de beloning een fraai uitzicht over het centrum van Amsterdam.

Open Monumentendag Amsterdam
Open Monumentendag Amsterdam is voor iedereen gratis toegankelijk. Het evenement wordt door de Gemeente Amsterdam, Bureau Monumenten en Archeologie georganiseerd.

Open Monumentendag is een nationaal evenement dat jaarlijks plaatsvindt waarbij duizenden monumenten in het hele land worden opengesteld. Het doel is om het bewustzijn en de waardering voor cultureel erfgoed te vergroten en mensen te laten genieten van architectuur en geschiedenis.

Fotobijschrift: Bezoek het iconische Amstel Hotel en hoor meer over de eerste 19de-eeuwse masseur, foto: Amstel Hotel Amsterdam.