E
igenaren van rijks-, provinciale en gemeentelijke monumenten zijn sinds 29 mei 2026 verplicht om een energielabel te laten opstellen. Daarmee verdwijnt de uitzondering die eerst van toepassing was voor monumenten. De nieuwe verplichting vloeit voort uit Europese regelgeving en geldt voor duizenden monumenteneigenaren in Nederland.
Tot voor kort waren monumenten vrijgesteld van de energielabelplicht. Door de invoering van de herziene Europese richtlijn voor energieprestaties van gebouwen (EPBD IV) is daar een einde aan gekomen.
Direct actie niet nodig
Een eigenaar van een monument hoeft overigens niet direct actie te ondernemen. Een energielabel is namelijk alleen verplicht bij de verkoop van een monument, nieuwe verhuur of verlenging van een bestaande huurovereenkomst.
Het label kan worden aangevraagd via een gecertificeerde energieadviseur, die de energieprestatie van het gebouw beoordeelt volgens de landelijke methodiek. Iedereen die een EP-certificering heeft mag een energielabel afgeven. Soms kan het verstandig zijn om iemand te kiezen met ervaring met monumenten, zodat je gelijk gerichte tips kunt krijgen voor verbetering van het label.
De kosten voor het aanvragen van een energielabel verschillen per pand. Vaak wordt de prijs berekend op basis van het aantal vierkante meters. Voor grotere panden wordt doorgaans in overleg met de energieadviseur een maatwerkofferte opgesteld.
“Verduurzamen is hier het meest uitdagend, omdat energiebesparing zorgvuldig moet worden afgewogen tegen het behoud van historische kenmerken. Een energielabel kan eigenaren helpen om inzicht te krijgen in waar kansen liggen”, verklaart Pim Holstvoogd, duurzaamheidsexpert bij Independer.
Verduurzamen verstandig, maar niet verplicht
De nieuwe regelgeving betekent niet dat monumenteneigenaren verplicht zijn om energiebesparende maatregelen te treffen. Het energielabel geeft uitsluitend inzicht in de energieprestatie van een gebouw. Er geldt voor monumenten ook geen minimale labelverplichting.
Hoewel er geen minimale labeleis is, kan de invoering van het energielabel bewoners stimuleren om te onderzoeken hoe zij hun woning energiezuiniger kunnen maken. Een laag energielabel gaat vaak gepaard met een hogere energie- en gasrekening. Holstvoogd: “Door beter te isoleren, kieren te dichten of monumentgeschikte beglazing toe te passen, wordt een monument minder gevoelig voor stijgende energieprijzen. Vaak zijn er al stappen mogelijk die flink besparen zonder dat een ingrijpende verbouwing nodig is”.
Advies gespecialiseerde energiecoach
Niet alle verduurzamingsmaatregelen zijn zomaar mogelijk bij een monument. Voor monumentale panden gelden andere regels en mogelijkheden dan voor reguliere woningen. Het is belangrijk om een goede balans te vinden tussen energiebesparing en behoud van historische kenmerken. Een energiecoach met kennis van monumenten kan hierbij adviseren.
Benieuwd hoe een monument te verduurzamen? Lees hier welke kleine aanpassingen al verschil kunnen maken en ontdek hoe een gespecialiseerde energiecoach kan helpen: https://www.independer.nl/energie/info/besparen/energiecoach/monument