Kastelen, historische buitenplaatsen en landgoederen (KBL) in Nederland hebben in 2025 grote aantallen belangstellenden getrokken. Maar de jeugd laat het afweten. Uit het jongste brancheonderzoek van koepelstichting sKBL onder 28 publiekstoegankelijke (soms museale) KBL blijkt dat 60,7 procent van de respondenten vorig jaar meer bezoekers ontving dan in 2024.
Volgens de studie van de stichting Kastelen, historische Buitenplaatsen en Landgoederen (sKBL) bereikt de sector het publiek van de toekomst echter structureel nog slechts beperkt. Daar ligt naar het oordeel van de stichting dan ook een belangrijke opgave.
Voor slechts vijf van de 28 respondenten spelen de kenmerken en behoeften van deze doelgroep een rol in beleid en programmering. Voor de meeste deelnemers aan het onderzoek is die kennis globaal of incidenteel.
Oudere leeftijdscategorieën
Ook in het huidige bezoekersprofiel is die spanning zichtbaar, concludeert de sKBL. De grootste publieksgroepen zijn nog altijd de oudere leeftijdscategorieën. Op basis van de opgegeven bandbreedtes ligt het gemiddelde aandeel bezoekers van 50 jaar en ouder duidelijk hoger dan dat van jongere bezoekersgroepen.
Specifieke programmering voor millennials en gen z blijkt bovendien slechts beperkt. Bij de responderende KBL organiseerde de helft of meer geen enkele activiteit die primair voor deze doelgroepen is ontwikkeld.
Bescheiden rol
Digitale en online formats spelen voorlopig slechts een bescheiden rol. Het merendeel van de deelnemers aan de sKBL-studie bood het voorbije seizoen geen online live-programmering aan. Ook samenwerking met creators of ambassadeurs is zeldzaam.
Daar staat tegenover dat op locatie stappen worden gezet. Respondenten noemen onder andere verbeterde fysieke toegankelijkheid, prikkelarme bezoekmomenten, interactieve routes, avondprogrammering en samenwerking met communities of partners.
Brede omslag blijft uit
Volgens de sKBL laat de studie zien dat veel kastelen, historische buitenplaatsen en landgoederen al experimenteren met nieuwe vormen van publiekswerking, maar dat een brede omslag uitblijft. “Wie relevant wil blijven voor nieuwe generaties bezoekers, zal historische kwaliteit vaker moeten verbinden met toegankelijkheid, beleving, maatschappelijke relevantie en passende publiekscommunicatie”.
De uitkomsten van het onderzoek worden gedeeld en besproken tijdens de jaarlijkse netwerkbijeenkomst van de sKBL over ‘Het Kasteel van Morgen’, maandag 13 april vanaf 13.30 uur op Museum Huis Doorn.
Foto: Huis Beeckestein in Velsen.