Historische buitenplaatsen zijn beschermd om ze voor toekomstige generaties te behouden. De Vereniging Particuliere Historische Buitenplaatsen (VPHB) ziet dat regelgeving en procedures het dagelijkse beheer complexer maken. Stijgende onderhoudskosten, aanvullende onderzoeken en toenemende verantwoordingsverplichtingen zetten particuliere eigenaren onder druk.
Handelingsruimte
Een historische buitenplaats vraagt voortdurend om onderhoud en beheer. Van gebouwen en tuinen tot bossen, water en infrastructuur: uitstel van werkzaamheden kan leiden tot hogere kosten en grotere ingrepen.
Tegelijkertijd beschikken eigenaren en beheerders over specifieke kennis van hun terrein en de staat ervan. Volgens Eugène van Bouwdijk Bastiaanse, voorzitter van de VPHB, vraagt goed beheer om deskundigheid én de mogelijkheid om op het juiste moment te handelen.
“Wij zien dat procedures en aanvullende eisen onze leden hierin beperken. Natuurlijk zijn regels en toezicht nodig om erfgoed zorgvuldig te beschermen. De vraag is hoe we die bescherming zo organiseren dat eigenaren hun verantwoordelijkheid ook daadwerkelijk kunnen waarmaken”.
Toekomst
De financiële druk maakt die ontwikkeling extra urgent. Kosten voor arbeid, materialen, verzekeringen en specialistische kennis zijn sterk gestegen, terwijl de inkomsten van veel particuliere buitenplaatsen beperkt zijn.
Elke euro en iedere beschikbare capaciteit die naar procedures gaat, kan daardoor niet worden ingezet voor het daadwerkelijke beheer. “Die praktische manier van werken heeft plaatsgemaakt voor een systeem waarin steeds vaker onderzoek, rapportages en toestemmingen nodig zijn voordat onderhoud kan worden uitgevoerd. Een boom wordt een dossier. Een brug wordt een technisch traject, en ga zo maar door”, verklaart Mary Gatacre, directie Stichting landgoed De Wiersse en lid van de VPHB. “Als regelgeving ruimte laat voor deskundig beheer, kunnen eigenaren hun kennis en verantwoordelijkheid inzetten voor het doel dat hen bindt: behoud van deze bijzondere plekken”.
De VPHB steunt de ambitie van het kabinet Jetten om regeldruk te verminderen en regelgeving te vereenvoudigen. De vereniging ziet daarin naar eigen zeggen ‘een kans om te beoordelen of het geheel van regels in de praktijk werkbaar blijft, zodat historische buitenplaatsen uitvoerbaar kunnen worden beheerd en eigenaren de ruimte houden om hun verantwoordelijkheid te nemen’.
Foto: Van praktisch onderhoud naar een dossier: ook een hekwerk kan op een historische buitenplaats onderdeel worden van een complex traject van regels, onderzoek en toestemmingen. Op de foto: Huis te Windesheim in Overijssel (foto Kasteelbeer).