Vlakbij het Rubenskasteel in het Belgische dorp Elewijt in de provincie Vlaams-Brabant hebben archeologen van UGent en het Agentschap Onroerend Erfgoed restanten van een donjon ontdekt. Het gaat om een middeleeuwse toren die de Vlaamse meester Peter Paul Rubens in 1636 in diverse werken heeft vereeuwigd.
“Iedereen dacht dat de donjon verzonnen was, maar die blijkt dus echt te hebben bestaan”, constateert minister Ben Weyts (Onroerend Erfgoed). De bewindsman kondigde aan dat de gespecialiseerde erfgoedorganisatie Herita het kasteel gaat renoveren.
Buitenverblijf
De 17e-eeuwse waterburcht ‘Het Steen’, beter bekend als het Rubenskasteel, was het buitenverblijf van Peter Paul Rubens. De Vlaamse meester woonde er tussen 1635 en 1640, samen met zijn vrouw Helena Fourment. De schilder maakte ter plekke verschillende landschapsschilderijen. Ook het kasteel werd in zijn meesterwerken vereeuwigd, zoals het ‘Herfstlandschap met uitzicht op het Steen’ dat anno 2026 prijkt in de National Gallery in Londen.
Hoewel het kasteel ook vandaag de dag nog een sprookjesachtig monument is omringd door een park van 26 hectare, is het bijna nooit te bezoeken. Restauratie drong zich op en de Vlaamse regering deed daartoe een beroep op Herita.
Restauratie
Bedoeling is dat het kasteeldomein tegen 2029 in ere is hersteld. De buitenkant en de rentmeesterwoning worden opgeknapt, en de orangerie krijgt een nieuwe functie als onthaal, waar bezoekers het verhaal van Rubens kunnen ontdekken. Herita wacht naar eigen zeggen niet tot de werkzaamheden zijn afgerond: de erfgoedorganisatie wil het domein zo snel mogelijk openstellen voor publiek.
Magische plek
“Rubens is dé Vlaamse meester bij uitstek, een van de beroemdste schilders ter wereld. Zijn werken zijn van enorme waarde”, weet minister Weyts. 
“Dit is een fantastische plek waar je zoveel mee kan doen, als je de juiste partner hebt. Dat Herita als National Trust van Vlaanderen het Rubenskasteel nu onder handen neemt, betekent dat deze magische plek eindelijk een nieuwe toekomst krijgt”.
Foto boven: De buitenkant en de rentmeesterwoning worden gerestaureerd.
Tweede foto: Minister Weyts bij het schilderij ‘Herfstlandschap met uitzicht op het Steen’ waarop de donjon is afgebeeld.