Een 114 jaar oud Hereke-tapijt keert na bijna twee jaar afwezigheid terug in het Vredespaleis te Den Haag. Het grootste handgeweven tapijt buiten Turkije, dat in 1911 door het Ottomaanse Rijk werd geschonken, is in zijn land van oorsprong uitgebreid gerestaureerd. Daarbij zijn wetenschap en traditioneel vakmanschap gecombineerd.
Het tapijt heeft een kenmerkend geometrisch Hereke-patroon en bestaat uit 13.704.480 Turkse ‘Gördes’-knopen. Het heeft een grootte van 160 vierkante meter en weegt ongeveer 700 kilo. Het tapijt siert de vloer van de Japanse Zaal, een van de meest statige zalen van het Vredespaleis. Veel conferenties en hoorzittingen, vooral van het Permanent Hof van Arbitrage, worden in deze zaal gehouden. Hoewel Hereke-tapijten bekend staan om hun lange levensduur en duurzaamheid, was het exemplaar in het Vredespaleis toe aan restauratie vanwege het intensieve gebruik van deze conferentiezaal. Het Turkse ministerie van Cultuur en Toerisme bood aan het tapijt door specialisten in Turkije te laten restaureren.
Logistiek en restauratie
Na het ondertekenen van een protocol tussen de Carnegie Stichting, eigenaar en beheerder van het Vredespaleis, en de Turkse regering in januari 2023, werden de complexe logistieke plannen opgesteld en begon het tapijt aan zijn reis. Het werd eerst naar het bedrijf Icat in Cruquius in het noorden van Nederland gebracht voor een grondige reiniging. Vervolgens ging het per vrachtwagen naar Sultanhanı in de Turkse provincie Aksaray. Kort na aankomst reisde een Nederlandse delegatie november vorig jaar naar Aksaray om meer te leren over het aanstaande restauratieproces.
In een digitale omgeving werd het tapijt verdeeld in 280 gelijke stukken van een halve vierkante meter; schade werd gedocumenteerd met behulp van de nieuwste technologie. Tijdens deze onderzoeken zijn 15 verschillende soorten schade vastgesteld. De meest significante bleek slijtage, veroorzaakt door gebruik van meubels en lopen op het tapijt.
Garens
Om te bepalen welke garens meer dan 100 jaar geleden werden gebruikt om het tapijt te weven en welke kleuren werden gebruikt, kreeg het team van experts ondersteuning van de analyselaboratoria van het Turkse ministerie van Energie (TENMAK – Turkish Energy Nuclear and Mineral Research Council) in Ankara.
In overeenstemming met de analyseresultaten van micro-monsters die van verschillende delen van het tapijtoppervlak werden genomen, werden reparatiegarens geleverd die overeenkwamen met de oorspronkelijke garentypes van het tapijt. De kleuren van het tapijt werden bepaald door middel van colorimetrische tests ter plaatse. De garens werden vervolgens geverfd met natuurlijke pigmenten afkomstig van planten en wortels en volgens traditionele methoden. Een team van ervaren ambachtslieden, dat ook tapijten voor Buckingham Palace in Londen heeft gerestaureerd, begon vervolgens met de werkzaamheden.
Terugkeer
Na bijna twee jaar afwezigheid keert het tapijt dat een belangrijk onderdeel is van het culturele erfgoed van het Vredespaleis, nu dus terug naar zijn plaats in de Japanse Zaal. Het wordt onthuld tijdens een feestelijke ceremonie op donderdag 9 januari 2025.
Piet Hein Donner, voorzitter van de Carnegie Stichting, Selçuk Ünal, ambassadeur van Turkije in Nederland, Marcin Czepelak, secretaris-generaal van het Permanent Hof van Arbitrage en Nadir Alpaslan, plaatsvervangend minister van Cultuur en Toerisme van Turkije, houden bij die gelegenheid korte toespraken.
Symbool van rechtspraak en vrede
Het Vredespaleis in Den Haag is het wereldwijde symbool van rechtspraak en vrede. Het opende zijn deuren in 1913 en heeft sindsdien het ideaal van ‘Vrede door Recht’ gediend. Tegenwoordig huisvest het paleis het Internationaal Gerechtshof van de Verenigde Naties, het Permanent Hof van Arbitrage, de Haagse Academie voor Internationaal Recht en de bibliotheek van het Vredespaleis.
In 1907, bij de eerste steenlegging, werd landen gevraagd bij te dragen aan de bouw. Ruim 40 gaven gehoor aan die oproep en schonken kunstwerken waaronder schilderijen en vazen, of bouwmaterialen zoals hout en marmer. Zo werd het Vredespaleis niet alleen een plaats vóór de wereld, maar ook ván de wereld.